Synagoga w Koninie

W latach 1763–1766 społeczność żydowska Konina wzniosła swoją pierwszą drewnianą synagogę przy ówczesnej ul. Bóżniczej (dzisiejsza ul. A. Mickiewicza). Z powodu złego stanu technicznego, w 1818 roku podjęto decyzję o rozbiórce i w 1825 roku rozpoczęto budowę nowego, murowanego budynku synagogalnego.

Prace nad Wielką Synagogą zakończono około 1829 roku, jednak wykończenia trwały aż do 1844 roku. Miejsce to stało się centrum życia religijnego społeczności, a aron ha-kodesz wykonany przez Szmuela Zanwyla Barasza z Kępna zdobił wnętrze. W latach 1878–1883 przeprowadzono prace renowacyjne, nadając synagodze cechy stylu orientalnego. Podczas II wojny światowej, Niemcy zdewastowali synagogę, a po wojnie przez lata pozostawała opuszczona.

W 1968 roku Synagogę wpisano do rejestru zabytków nieruchomych dawnego województwa konińskiego. Lata 1983-1988 przyniosły generalny remont, a synagoga stała się filią Miejskiej Biblioteki Publicznej, pełniąc tę funkcję do 2004 roku. Później budynek trafił w ręce prywatne, aby ostatecznie, od grudnia 2020 roku, stać się własnością Miasta Konin.

W wyniku przeprowadzonych konsultacji społecznych z mieszkańcami miasta, podjęto decyzję o nowym przeznaczeniu obiektu na funkcje biblioteczno-kulturalne. Ta decyzja symbolizuje nie tylko ochronę dziedzictwa, ale także nowe życie, jakie synagoga zaczyna odnajdywać, stając się miejscem spotkań, nauki i kultury.

Obecnie, mimo upływu czasu, wnętrze budynku wciąż uchowało swoją bogatą historię. Szczątki Aron ha-kodesz (szafa ołtarzowa do przechowywania rodałów), bima (podium z pulpitem, gdzie odczytywana jest Tora), oraz malarskie opracowanie ściany wschodniej głównej sali modlitw stanowią niezwykłą część dziedzictwa synagogi. Iluzjonistycznie malowane kolumny, gzymsy i wnęki okienne, a także dekoracje lambrekinów na ściankach baldachimu, są świadectwem wysokiego poziomu rzemiosła i sztuki tamtych czasów.

Te unikalne elementy polichromii wnętrza synagogi zostały wpisane do rejestru zabytków ruchomych województwa wielkopolskiego. Wartość artystyczna i historyczna tych detali, połączona z zaangażowaniem społeczności, nadaje synagodze nowy sens i znaczenie, stawiając ją jako centrum kultury i dziedzictwa w sercu Konina.

fot.  Sławomir Milejski; Wikipedia; CC BY-SA 3.0 pl

Bibliografia:

•  Sztetl.org.pl
•  FB Wielkopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków